Bütçeleme becerilerini geliştirmek isteyenler için buradayız—hem teoriyi anlamak hem de gerçek hayatta uygulayabilmek önemli, değil mi? Benim deneyimim, pratikle desteklenmeyen bilginin çoğu zaman unutulup gittiğini gösteriyor; burada, işi bilen uzmanlarla birlikte, öğrenmeyi ve denemeyi bir arada sunuyoruz.
Bütçe yapmayı sadece gelir-gider tabloları doldurmak, ya da birkaç kuruşun hesabını titizlikle tutmak olarak gören klasik yaklaşımlara karşı, bizim bakış açımız biraz daha çetrefilli ve samimi diyebilirim. Wemorax Ciflun’ın saha çalışmaları sırasında gözlemlediği bir şey vardı—insanlar, bütçeyi teoride öğrenmiş görünüyor ama iş uygulamaya gelince topallıyorlardı. Çünkü çoğu eğitimde gözden kaçan şey, bütçenin insanın kendi alışkanlıklarını, korkularını ve hatta bazen utancını da içerdiğiydi. Yani, rakamlar kağıt üzerinde ne kadar net olursa olsun, iş harcama kararlarına gelince işler bulanıklaşıyor. Biz, katılımcıların önce kendi harcama reflekslerini, bazen “neden tam da ay sonunda kredi kartını gereksiz yere şişirdim?” sorusunu dürüstçe sorabilmelerini sağlıyoruz. Garip belki ama, bir katılımcı geçen hafta bana “Bütçeyi bozan ben miyim, yoksa hayat mı?” diye sordu. Cevap kesin değil; bazen ikisi de. Geleneksel eğitimlerde bu tür içsel diyaloglara yer yoktur—oysa bizim yaklaşımımızda, önce bu kişisel pürüzleri anlamadan yüzde yüz gerçekçi bir bütçelendirme pratiği beklemek saflık olurdu. Bir keresinde, bir serbest çalışan katılımcı, gelirleri düzensiz olduğu için bütçe yapmayı tamamen umutsuz bir iş olarak görüyordu. Defterleri, geçmişe dönük gelir kalemleriyle dolu ama ileriye dönük plan yapmak neredeyse imkansız geliyordu ona. Ona “rolling forecast” kavramını anlattığımızda, her şey bir anda değişmedi tabii, ama en azından aylık değişkenliklerle boğuşurken kendine kızmamayı öğrendi. Bu tarz küçük ama önemli bakış açıları, katılımcıların bütçe yapma sürecinde kendilerine daha esnek ve şefkatli yaklaşmalarını sağlıyor. Bazen, sadece harcama değil, birikim yapmaya dair de engeller çıkıyor; çoğu zaman, “tasarruf etmek için fazla küçük bir meblağ” diye düşünüp hiç başlamayanlar oluyor. Bu da, alışkanlıkların ve beklentilerin bütçe üzerinde ne kadar etkili olduğunu, kuru teknik bilgiyle açıklamanın yetersiz kaldığı bir başka alan. Ve evet, her şeyin cevabı yok; bazen, bütçedeki bir açık sadece matematikle değil, insan psikolojisiyle açıklanabilir. Kısacası, bizim için bütçe; bir tabloyu doldurmak değil, o tablonun ardındaki hikâyeyi çözmekle ilgili.
Bütçe yapmayı öğrenmenin online bir yolculuğu var ki, başta biraz karmaşık gelse de zamanla her şey yerli yerine oturuyor. Dersler ekrana yansırken bir yandan kendi harcamalarımı gözden geçirip, “Şu alışverişi gerçekten yapmalı mıydım?” diye düşündüğüm çok oldu. Eğitmen, gerçek hayattan örnekler verince konu daha da canlanıyor; paranın nereye gittiğini anlamak bazen insanı gülümsetiyor, bazen de hafifçe endişelendiriyor — çünkü harcamaların kaydını tutmak, yıllardır ihmal ettiğim bir alışkanlıktı. Bazen bir video dersin ortasında, ekranda aniden beliren bir anketle karşılaşıyorum ve herkesin harcama alışkanlıklarını paylaşması bana kendimi yalnız hissettirmiyor. Ara sıra kafam karışıyor, “Bunu tam olarak nasıl uygulayacağım?” diye kendi kendime sorduğum anlar oluyor ama hemen yan taraftaki tartışma bölümünde birilerinin benzer sorular sorduğunu görmek rahatlatıcı. Ve tabii, pratik ödevler… Bütçemi oluştururken epey zorlandım; ama sonunda her kalemi tek tek yazınca, elimde somut bir tablo oluştu. Bu süreçte, hatırlatıcı e-postalar bazen fazla sık geliyor, ama dürüst olmak gerekirse çoğu zaman işimi ciddiye almamı sağladı. Kendi deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki, online derslerde bir şeyleri ertelemek kolay, ama küçük hedefler koyup ilerlemek gerçekten motive edici. Sonuçta, bütçeleme dersi sadece rakamlardan ibaret değil; alışkanlıkları değiştirmek, paraya bakış açını biraz olsun dönüştürmek demek. Bazen ekranda öğretmeni dinlerken kendimi “Keşke yıllar önce bu kadar bilinçli olabilseydim” diye iç geçirirken buluyorum. Ama olsun, şimdi başlamak da bir şeydir.
Samyl
Yönetici
Wemorax Ciflun’da eğitim dediğimizde, aklıma hemen insanların hayatına dokunan, gerçekten işe yarayan bir öğrenme tarzı geliyor. Herkesin bütçeyle imtihanı farklı—kimimiz ay sonunu getirirken zorlanıyor, kimimiz küçük yatırımlarla geleceğini kurmaya çalışıyor. Burada amaç, katılımcılara kuru kuruya formüller ezberletmek değil. Zaten herkes bir şekilde matematik öğreniyor, değil mi? Ama gerçek hayatta, market alışverişinden araba alımına, iş kurmaya kadar bütçe yapmak bambaşka bir şey. En başından beri, insan odaklı bir yaklaşım amaçlandı—herkesin hikayesi başka çünkü. Ben de bir zamanlar hesap-kitap işlerinde zorlanırken, iyi bir rehberliğin hayatımı nasıl kolaylaştırabileceğini keşfetmiştim. İşte bu yüzden, derslerde herkesin kendini rahatça ifade edebileceği, hata yapmanın doğal karşılandığı bir ortam yaratıldı. Bazen bir öğrenci, “Yanlış yaptım galiba,” dediğinde sınıfta bir gülüşme olur—kimse gergin değil, çünkü burada yanlışlar öğrenmenin en canlı parçası. Firmanın geçmişi aslında bir grup idealistin “Bu iş daha iyi yapılabilir!” demesiyle başladı. İlk kurslar küçüktü, çoğu zaman bir masa etrafında çay eşliğinde tartışmalarla geçerdi. Şimdi ise farklı şehirlerden, hatta zaman zaman yurt dışından bile öğrenciler geliyor. Kariyer fırsatları açısından da ilginç bir yol açıldı. Sadece muhasebeci ya da finans danışmanı olmak isteyenler değil, kendi işini kurmak isteyen gençler, sanatçılar, hatta ev hanımları bile derslerde yer alıyor. Hatta geçenlerde biri, öğrendiklerini kullanarak mahallede küçük bir girişim başlatmış—bunu duyunca insan ister istemez gururlanıyor. Çünkü burada amaç, insanları “bütçe yönetimi uzmanı” yapmak değil; parayla, zamanla, kaynaklarla barışık, kendine güvenen bireyler yetiştirmek. Yani, hayatın her alanında işine yarayacak bir beceriyi insana mal etmek gibi bir şey bu. Günümüzün en büyük eğitim sıkıntılarından biri, insanları kalıplara sokmak. Herkes aynı şekilde öğrenmek zorunda mı? Tabii ki hayır. O yüzden, dersler esnek tutuluyor—bazen bir ders, planlanandan farklı bir yöne sapıyor çünkü öğrencilerin o anki ihtiyacı bambaşka olabiliyor. Şahsen, bir öğrencinin bakışındaki o “Aha!” anını görmek kadar tatmin edici bir şey yok. Teknolojiyi de gerektiği kadar kullanıyoruz, ama her şeyin başı yine de insana dokunmak. Çünkü bir ekrandan giren bilgi, bir bakış, bir kahkaha kadar akılda kalıcı olmayabiliyor. Ve bence, gerçek öğrenme biraz da beraber yol yürümekle ilgili. Burada, herkesin kendi yolunu çizmesi için bir alan var—kim bilir, belki de en güzel öğrenme anları, birlikte yapılan küçük hatalarda ve onları konuşurken ortaya çıkıyor.
Mine’nin bütçeleme öğretme tarzı, çoğu kişinin alışık olduğu klasik yöntemlerden epey uzak. Wemorax Ciflun’da öğrenciler bütçeleme konusunda yardım istediğinde, onları genellikle Mine’nin sıradışı ders ortamında buluyorsunuz. Hazır müfredatlarla pek işi yok; sınıftaki grubun dinamikleri değiştikçe o da konuları, örnekleri hemen güncelliyor. Gerçek hayat senaryolarını ortaya atıyor—örneğin geçenlerde, bir öğrencinin ailesinin iflas hikayesini masaya yatırıp herkesin kendi hayatındaki finansal riskleri tartışmasını istedi. Sadece rakamlar ya da tablolar üzerinden gitmiyor, bazen bir alışveriş fişiyle geliyor ya da öğrencileri markette fiyat karşılaştırması yapmaya gönderiyor. Wemorax Ciflun’a katılmadan önce, bayağı çeşitli yerlerde çalışmış; geleneksel okullardan deneysel laboratuvarlara kadar. Bunu konuşurken “her yerde biraz kendimi, biraz başkalarını tanımak zorunda kaldım,” diyor. Sınıfı genellikle hafif dağınık ama canlı—bazen bir köşede yarım kalmış bir tartışmadan notlar, bazen de duvarda eski bir dergi kupürü. Onunla çalışan öğrenciler, sadece bütçelemenin mantığını değil, öğrenmeye bakış açılarını da değiştirdiklerini söylüyor. Mine’nin farklı alanlardan meslektaşlarıyla sürdürdüğü sürekli işbirliği, bazen beklenmedik sorulara, bazen de ilginç tartışmalara yol açıyor; bir defasında, bir mühendisle tartışırken öğrenciler “bütçenin matematiğiyle psikolojisi aynı masaya oturur mu?” diye sormuştu. Yani, Mine’yle derste bazen konudan sapmak da öğrenmenin bir parçası.